Say Üniversitesine Bir Ziyaret

          Say şehrinden bir motorcunun arkasında üniversiteye geldim. İdare binasını biliyordum. Tekrar oraya girmedim. Hemen karşısında derslikler vardı, oraya yöneldim. Ancak tatil olduğu için, ne hocalar, ne talebeler vardı meydanda. Danıştığım birinin verdiği bilgiyle hocaların evlerinin bulunduğu mıntıkaya yöneldim. Bir cesaret bir iki evin kapısını çaldım. Bir evde birileri vardı, onlarla bir çift kelam ettim. Çocuğun adı Zeki. Babası Fil Dişi Sahillerinden, Temel İslam Bilimleri hocası. Muhammed Duka.

          Neyse oradan öğrencilerin meskenlerinin bulunduğu tarafa gittim. Harun Ömer isminde bir arkadaş yardımcı oldu. Arap dili bölümü 3. Sınıf öğrencisi. İleride ticaret düşünüyor. Nijerya’lı Hausa kabilesinden. İngilizcesi var. Niye buraya geldiğini soruyorum. “Gurbette daha iyi ilim öğrenilir” diyor.

          Kütüphaneye gidiyoruz. Beni bir iki kişi ile tanıştırıyor. Kütüphane Emîni orada bahtıma. Elini tutuyorum, tanışmaya kaynaşmaya başlıyoruz. Kitapların bulunduğu öğrencilerin girişlerinin yasak olduğu bölüme geçiriyor beni. Personelle selamlaşıyoruz. Eminin yardımcısı Adem beyle tanıştırıyor beni. Adem Bey beni devralıyor ve kitap rafları arasında dolaşmaya başlıyoruz. Ağırlıklı olarak Arapça kitaplar var. Biraz da Fransızca ve İngilizce kitaplar. Bir bölüm ayrılmış. Filanca kitaplığı yazıyor levhada. “Kitapları çok seven varlıklı birinden cüzi bir ücret karşılığında aldık” diyor. Ama bu ucuzluk için bir şartı varmış. Kendi adına bir kitaplık oluşturulacak, kitaplar orada, diğerlerinden ayrı bir yerde tutulacak. “Bizim şu Müslümanların zenginleri ne garip, hem hayır yapıyorlar, hem de isimlerini duyurmak istiyorlar” diye espri yapıyor, gülüyor, gülüyoruz.

          “Bir kitap geldiğinde önce mutfaktan başlıyoruz”, diye devam ediyor anlatmaya. “Her kitap içn 3 fiş hazırlanıyor. Biri kitabın ismi için, diğeri yazarın ismi için, diğeri ilgili olduğu konu ile alakalı olarak”

          “Eski usul devam ediyoruz” diyor. Muhtemelen geldiğim ülkede çok daha gelişmiş kütüphaneler olduğunu düşünerek. “Bilgisayara geçmeye yeni yeni başladık” diyor. Sebep basit: maddi imkansızlık.

          Kamara, kütüphane kayıtlarını bilgisayara geçme işiyle ilgileniyor. Türkiye’yi futbol yoluyla tanımış. Bir de bazı hocaları varmış Türkiye’ye giden. El-Cezire anlatıyormuş Türkiye’yi, belgeseller felan varmış. “El-Cezire İstanbul’da bir merkez açtı” diyorum.

          Adem beyle Telefonlarımızı alıyoruz karşılıklı. Niçin bu kadar önem verildiğimi anlamaya çalışıyorum. Türk olduğumdan mı, beyaz olduğumdan mı? Türkler buraya pek nadir geliyorlar, ondan mı; bilemiyorum.

          Rabbim şu dünya malını dilediğine, ilmi dileyene verirsin. Ben ilmi arzuluyorum. Bana ilim kapılarını aç. İslam ilimlerinin cümlesini, insan ve tabiat bilimlerini bana öğret. İşimi kolay kıl. Gönlümü ferahlat. Beni ilimden hizmetten ve Rızanı celbedecek işlerden uzaklaştırma. Hep yanımdasın, beni de şuurunda kıl. Âmin.

Bu da uzuuun bir zaman önce yazdıklarımdan..

2011
12/17
KATEGORİ
Afrika Defteri
Yorum yaz

Afrika’da Dolmuş Seferi

Minibüsünüz dolana kadar çok beklersiniz. Tıka basa dolmadan, içeride eşyalar, dışarıda camlardan sarkan tavuklar olmadan, arabanın tepesinde araba hacmince yüklenen eşyalar olmadan yola çıkmayı beklememelisiniz. (Bu bazen 4 saati bulur, halbuki gideceğiniz yol hepi topu  1 saattir.)

Seyyar süt satıcılarının ve dilencilerin, amansız ve nefes alamdan yaptıkları propagandalar, ve duygu sömürüleri, coca  colanın, McDonalds’ın ve bil umum insafsız kapitalistin yaptığından hiç de aşağı değildir. Eee rızık kaygısı ne yapsın. En azından, kapitalistlerde olmayan imanı ve insanlığı var.

Hayır yani bir kere bir dilenciye vermekle iş çözülecek olsa neyse. Biri alınca diğer kalabalıklar peyda oluryor. Esas onlar adamı ürküten tarafı.

Koltukların ne kadar temiz olduğu ayrı bir konu.

Neyse efendim, en nihayetinde yola koyulduk.

Minibüste hoş bir sohbet başladı. Herkesin ettiği tek bir muhabbet var.

Önceden tanışmıyor belki çoğu, ancak ortak bir sohbet var. Ortam muhabbeti.

Bizim köy dolmuşları gibi. Keçiler balık istifi arabanın damına konur. Bir kısmı sağ camların üstüne diğerleri sol camların üstüne gelecek şekilde iki düzine tavuk da ayaklarından bağlanıp baş aşağı sarkıtılır. Türkiye standartlarına göre,  şansızsanız, koltuğunuzun altında keçi ya da tavuk var demektir. Afrikalıysanız, bunun varlığı ya da yokluğunun hiç ama hiçbir anlamı yoktur.

Şoför de radyoyu açıp Afrika havalarıyla eşlik etti bize.

Arada bir ciğerlerimizi şenlendiren mazot kokusu.

70’lerin 80’lerin Türkiye’sine bir yolculuk.

 

 

Not: Çook uzun bir zaman önce yazmışım. Yayından yana nasibi bu güneymiş.

2011
12/11
KATEGORİ
Afrika Defteri
2 yorum

Kaybettiğimiz İnsanlığımız

Durup düşünmeye vaktimiz oluyor mu?

Düşünmek aklı işletmek demek. Akıl da insan olmak demek.

“Düşünmeyenlerin üzerine gökten pislik indiririz” (Yunus, 10/100)

Düşünmeyenler, aklını kullanmıyor demektir. Aklını kullanmayan insanlıktan uzaklaşır. Aklı olmayan varlıklara yaklaşır.

Düşünmek için de durmaya ihtiyacımız var.

Kimsenin olmadığı saatlere.. Kendimizle baş başa kalmaya, kendi ruhumuza ve kainata ve bize şah damarımızdan yakın olana ulaşabilmemiz, dokunabilmemiz için durmaya ve yalnız kalıp düşünmeye ihtiyacımız var.

Modern hayata dur demezsek, insanlığımızı kaybedeceğiz.

2011
12/11
KATEGORİ
Deneme
Yorum yaz

“Allah” deriz

Bir gün bir Bektâşî ile Bir Mevlevî konuşurlarmış.

Bektâşî sormuş; “Siz nasıl zikredersiniz?”

Mevlevî demiş; “Allah deriz, döneriz”

Bektâşî şaşırmış,

“Biz bir kere Allah deriz, bir daha dönmeyiz.”

 

anonim

2011
12/02
KATEGORİ
Derviş Hikayeleri
Yorum yaz

Mûsikîde Üç Tavır

Tasavvuf çevrelerinde ve tasavvuf mûsikîsinde üç  tavır var.

Katı tavır; çok katı, mûsikî aletlerini kullanmaya haram gözüyle bakan tavır. Bunlara göre ilahiler söylenebilir. Ancak salt insan sesi olması gerekir. Def kabul edilir. Ney de, hadi belki bir ölçüye kadar kabul edilebilir.

Katı tavır sahipleri, mûsikiyi dinlemezler, izin vermezler.

İzin verenleri ve dinleyenleri; salt insan sesine dayalı olan klasik usûlü ve net ve defle icra edilen müzikleri tercih ederler.

Pek tabi, mevlütler ve insan sesiyle icrâ olunan câmi mûsikisinde bir beis görmezler.

Ilımlı tavır;

Mûsikînin mübah olduğunu kabul etmekle birlikte, aşırı enstrüman kullanımına mesafelidir. İş gösterişe boğulmamalıdır. Maneviyat korunmalıdır. Bu tavır sahiplerinin bir kısmı, işin maneviyatını yakalayabiliyorlar. Bu tür icracıların eserlerine doyum olmuyor.

Ilımlı tavır sahipleri, bestelerin hissiyatına vakıftırlar. Aşırı sade ve aşırı süslü olmamak kaydıyla âsâr-ı mûsikiyi dinlerler.

Uçuk tavır; artık hiçbir hassasiyetin kalmadığı tavır. Müzik aletleri ve gösteriş ön plana çıkar. İnsan ve hissiyat unsuru kaybolur. Bu tür tavır, batı enstrümanına aşırı bir özenti ürünleridir. Sanayi ürünlerdir, nitelikten çok bolluk ön plana çıkar. Her nevi çalgı aletini kullananlar var… Maneviyatı korumak noktasında çok eksik kaldığı tartışmasız.

Ilımlı tavırda sanat icra edenlerin arasından; Mehmet Emin Ay’ı zikredebiliriz.

Bazı eserlerinde ılımlı, bazı eserlerinde uçuk tavra girenler arasında da: Ahmet Özhan, Sami Savni Özer, Erkan Mutlu, Mustafa Demirci, Mustafa Özcan Güneşdoğdu, Abdurrahman Önül, Sedat Uçan gibi sanatçıları zikretmek mümkün.

2011
11/25
KATEGORİ
Mûsikî Denemeleri
Yorum yaz

Mûsikî Denemelerine Giriş

Mûsikî duygusu, insanda Allah vergisidir. Güzellik duygusunun seslere yansımasıdır.

İnsanlık tarihinde eski zamanlara kadar uzanan bir şey mûsikî duygusu. Mûsikî öyle bir iki celseyle, bir iki albüm dinlemekle kapatılacak bir mevzu değil. Mûsikî hissiyatı ayrı bir buûd, ayrı bir derinlik ve vukûfiyet işi.

Hal böyle oldukta, mûsiki üzerine yıllar yılı elime geçen bilgileri paylaşmayı düşündüm. Paylaşalım ki, bilenler, bilmediklerimizi göstersin.

 

Evvel emirde; mûsikiyi farklı şekillerde sınıflamak mümkün. Tarihine göre, yörelere göre, içeriklerine göre, kullanılan enstrümanlara göre…

İlk olarak dini mûsikiden başlayalım.

Dini mûsikî dediğimiz şey, daha genel bir müzik. Sadece Tasavvuf müziği ile sınırlamak yanlış olur. Cami mûsikisi var, mevlütler var, Kuran kıraati de bunun içinde.

Câmilerde, elbette mûsikiye âşinâ kişiler tarafından, yapılan mûsiki kayda değer. Ezanın, kametin müezzinliğin ve namazlarda okunan Kuran’ın klasik Osmanlı mûsikisinde tekâmül etmiş makamlarda okunması bir sanat işidir.

Camilerdeki mûsiki konusunda eskilere dair çokça rivayet bulunsa da yeni zamanlarda bu konular birer şehir efsanesi kadar yankı buluyordu. Şimdilerde makamlara ve mûsiki kültürüne dair bir alâka doğmuşsa da, bunun gelgeç bir heyecanla alelâde olan bir tarafı mevcut maalesef. Sanat, sabır işi. Sabır hele bu modern devrin insanları olan bizlerde en nâdir bulunan faziletlerden olduğundandır, mûsiki konusunda liyâkat kazanabilenlerimizin sayısı azdır. Sebât ile gayret edenler bulunmaktaysa da, en sağlıklı gösterge, şüphesiz bizzat zamandır.

Kuran kıraatinde de bu takım makamların icrası mümkündür. Bu meselenin teganni ile ilgili bir başka buûdu var ise de, bu mühim mevzuyu bir başka yazıya bırakalım.

Mevlüt ise başlı başına bir medeniyet analizini gerektirir. Mûsiki cephesi bir tarafa, edebi, tasavvufî, psiko-sosyolojik yönleri de tartışmasız akademik eserleri dolduracak çaptadır. Bu meyanda, sadece Mevlütlerin insan sesi ile icra edildiğinin yâdıyla yetinelim. Vakit erişince, bu konuyu dahî dile alırız inşallah.

Bir sonraki yazıda “Mûsikîde Üç Tavır” olarak adlandırdık.

 

2011
11/25
KATEGORİ
Mûsikî Denemeleri
Yorum yaz

Alaylilar Ne İster?

endülüslü adil

“Gönül Çalab’ın tahtı” diyor Hazret-i Yûnus.

“Çalab gönle baktı” diyor ve ekliyor;

“İki cihan bedbahtı,

Her kim gönül yıkar ise”

Bizim işimiz de sevgi işi, gönüller yapmaya geldik. Hazret-i Yûnus’tan Mevlâna’dan ilham aldık. Gönlümüzü, “kalplere bakan Allah’ın kitabına” bağladık.

Edebiyatta, ilahiyatta ve hayatta gençlere yer açmak gerek. Çokça izleyen ama ses çıkarmayan, izlediğinin gereğine harfi harfine (“sahnesi sahnesine” mi demeli) uyan bir kuşak peyda oldu.

Edebiyat ve İlahiyat dergileri çıtayı, kalite standartlarını oldukça yüksek tutuyor.

Öyle olunca yazanı az oluyor, okuyanı zaten az, alanı da hatır için alıyor.

Yeni yazarların içindeki ümit ışığı törpüleniyor, kaliteli dergilerin editörya basamaklarında…

Olmuyor işte kardeşim, şiirde hece, aruz, ölçü, kafiye, redif, cinas; nesirde giriş, gelişme, sonuç aramakla adam yetişmiyor: çünkü devir değişiyor.

Öncekilerin geliştirdiği her kuralı, değişmez bir kutsal belleyip peşine düşmenin, eskilerin koyduğu kurallarla yeni kabiliyetlerin hevesini boğazlamanın âlemi ne? Ölmüşlerin dediklerini yapmak için, diri gönülleri harâb etmenin lüzûmu ne?

Gökten inen Kur’an, ne şiirdir, ne nesir. O’nda bin bir nevi edebî güzellikler olsa da, bu edebi güzellikler kullara ne farz kılınmış, ne vacip, ne de sünnet.

O halde bunca şiir/nesir kaidesi nereden çıkmış, kim çıkarmış?

Tabi ki insandan. Kullara kulluk öğretme gayretini omuzlamış edipler, şairler… Edebiyata bile farzlar, vacipler, kanunlar koyarak.

Kuralı kaideyi kuranlar da insandı ve şayet yine lazımsa yeni kurallar oluşturacaklar da insan. Hani diyor ya İmamların en azametlisi; “onlar adamsa biz de adamız”

Biz de adam olma yolundayız. Kimseden bir icazet beklemiyoruz. Hakkımızsa zaten söke söke alırız. Hakkımız değilse, gençten hoş bir seda daha yankılanmış olur şu kubbede, fena mı olur?

Kimse anasından eli kalemle doğmadı. Eline kalemi alan, ben de yazacağım bir şeyler diyen buyursun.

Kervan yolda düzülür; yazmak, okumayı da beraberinde getirir.

Yazmak, yaza yaza gelişmeyi de beraberinde getirir. Alaylı olmak bu demek.

Okumuş, fakülteler bitirmiş, üstatların dibinde diz-dirsek çürütmüş icazetli/mektepliler değil. Bileğinin emeğiyle bir yerlere yürüyen alaylılara hitap ediyor bu dergi.

Kimseyle kavgamız yok bizim, üstatlara saygımız tam. Ama gönüller/hevesler törpüleyen çok bilmişliğe, tepeden bakan kibre, kendini beğenmişliğe sitemkârız. Biz de insanız. Bizim de gönlümüz var ve söz söylemeye de, yaşamaya da hakkımız.

Bakınca tarihe devrimleri, atılımları hep alaylılar yapmış. Kuralı-kaideyi hatta aklı ve düz mantığı bir yere bırakıp deli-kanlılık edenler yapmış. Çünkü kurallar sıkıcı, bağlayıcı, heves öldürücü, ön kapayıcı! Kural lazım elbet, ama yaşatmak için!

Önü kapansaydı okuma-yazması yok diye Kavalalı Mehmet Ali Paşa, Mısır’a vali olur muydu?

Gemileri denizden yürütseydi Sultan Fatih; Kostantin, İstanbul olur muydu?

İşimiz devrim değil bizim. Hele çamlar devirmeye, hiç niyetimiz yok.

Bağcı da bizim kardeşimizdir. Üzüm yemek niyetindeyiz.

Sadece okuma-yazma yolunda ilerlemek istiyoruz; gönlümüzün aktığı yere…

Su akar,

Yatağını bulur…

Kızana sevinene,

Bâki muhabbetle…

 

 Bu yazı 21 Kasım 2010 tarihinde alaylilar.wordpress.com’da yayınlanmıştır.

2011
11/19
KATEGORİ
Alaylılık Yazıları
Yorum yaz

“Üzgün” Çocuk

Sara Mahamanullah

Fr.’dan Çev: endülüslü adil.

Bir vakitler ihtiyar dedesiyle yaşayan bir çocuk vardı. İhtiyar bir adam; o kadar ihtiyar ki, iki eliyle kendi bacaklarını tutmaya bile gücü yetmezdi. Çocuksa serserilik sanatında ileri gitmişti. Eline her ne geçse paramparça ediyordu. En sevdiği oyunlar ise komşuların damlarına taş atmak; akıllı uslu çocuklarına sövmek ve sataşmaktı.

Günün birinde dedesinin evindeki yegâne lambayı kırdı. Dedesi sordu:

-          Bunu niye yaptın?

-          Üzgünüm, diyerek, rahatsızlığını dile getirdi çocuk.

Bir başka sefer yoksul dedesinin biricik eşeğini zehirledi. Dedesi yine sordu:

-          Bunu niye yaptın?

-          Üzgünüm, diyerek cevapladı çocuk yine…

Üçüncüdeyse ihtiyar dedesi yatağında kendi halinde uyurken, evi yaktı. Ev tamamen yanıp kül olduktan sonra, dedesinin sesini aradı, her zaman alıştığı gibi karşılık vermesini bekleyerek… Nafile…

Ağlamaya başladı -ki bu dünyada tüm acıları teskin eder- Ne olursa olsun, dedesini çok severdi.

Alevler tamamen sönünce, külleri eşti. Nihayet ihtiyarın yanık cesedine ulaştı.

O günden sonra, her ne zaman bir kötü serserilik yapsa her seferinde aynı şeyi söyler: “üzgünüm”

Nijer Masal ve Öyküleri adlı kitaptan.

Bu metin 21 Şubat 2011 tarihinde alaylilar.wordpress.com’da yayınlanmıştır.

2011
11/19
KATEGORİ
Hikaye Çevirileri
Yorum yaz

halvethânenin interneti

Senede bir gelir, her dervişin üstüne vazifedir. 40 gün halvethânede çileye gireriz.

İmdi yine böyle bir halvet vaktidir.

Ammâ halvethanenin internetini kilitletmiş Şeyh Efendi.

Feyz-online’nin tekke paketini kullanıyoruz. Şeyh Efendi arzu-hal yazmış, Feyz-onlayn’a demiş ki;

“Mehâbetlü Efendim.

Dervişânda gördüğümüz mâlâyânî ile iştigaldeki irtifa temâyülü sebebiyle,

Bizim Tekke’nin, halvethane kısmına yaptığınız bağlantıyı kısmanızı ehemmiyetle rica ediyorum. ”

Derviş Ağaya da sıkı tembih vermiş;

“Bugünden gerû hallvethâne civârına, internet verülmesün” buyurmuşlar. Ve de demişler ki,

“Bu günden gerû halvethaneye giren dervişlerin, ay-fonları, bil-umum fâni mahlukatla irtibata yarayışlı alât-ı iletişimleri halvethâneye alınmasun.”

Halvethânede çile çıkarmak bir iken iki oldu. Artık bu saatten sonra da halvethâneye girip ermezse bir derviş, tinsel problemleri vardır, şeksiz-gümânsız.

2011
11/15
KATEGORİ
Bizim Tekke
Yorum yaz

Okuma Yazma IV

Latince ve Yunanca

Skolastik dönemlerde Latince Avrupa’da tek geçer akçe. Ama kilise dili, eğitim öğretim ve bilim dili. Halkın gündeminde tam hakimiyet kuramıyor bir türlü. Yapma bir dil çünkü, kasma bir dil. Yani aslı var Latincenin, ancak Yunancaya bakılarak zorla geliştirilmiş bir yönü de var. Eski Yunan’da felsefe ilerlemiş. Düşünce gelişince dil de gelişmiş. Kavramları var. Dilbilgisi de gelişmiş.

Roma, Eski Yunan Medeniyetinin etkisinden kurtulmak için Latinliği yüceltiyor. Latin milliyetçiliği bir yerde. Hz. İsa İbranice konuşuyor. Din dili o zamanlar ortadoğuda bilinene Aramca. Ancak daha yaygın olması nedeniyle İnciller Yunanca yazılıyor, Yunancası yayılıyor. Yunanca bir din dili haline geliyor.

Roma İmparatorluğu, Pagan imparatorluğu. Putperest yani. Uzun asırlar Hristiyanlığa karşı mücadele ediyor. Ancak o kadar yayılıyor ki Hristiyanlık en sonunda İmparator Kostantin, -yüksek ihtimalle siyaset icabı- Hristiyanlığı kabul ediyor. Ve imparatorluğun Resmi Dini Hristiyanlık oluyor. Artık Avrupa’da Hristiyanlık, Resmi Latin dili ile öğrenilip öğretilir hale geliyor.

Sonraki asırlar Batı Romanın dağılış süreci var. Yerel krallıklar doğuyor. Feodal beylikler. Dere beylikleri dönemi. Büyük Devletler de kuruluyor. Ama din ve bilime hakim bir tek kurum var, devletler değişse bile otoritesinden bir şey kaybetmeyen, devletlerin hem içinde, hem üstünde bir teşkilat. Uluslar arası bir kuruluş: KİLİSE ve Papalık. Ve kilisenin dili de Latince…

Kilise öyle bir güç ki, Haçlı seferleri için çağrı yaptığında kralları ve 800.000 insanı yollara dökebiliyor. O dönemin ulaşım ve iletişim şartlarında bu muhteşem bir rakam. Dolayısıyla bu kilise asırlarında, okuma yazma dili olarak da Latince bir dönem boyunca tek hakim.

2011
10/30
KATEGORİ
Okuma Yazma denemeleri
1 yorum
Follow

Get every new post delivered to your Inbox.